EVÎNA WELAT BI TU TIŞTÎ NEGÛHERT

“Şehîdên me: Ew in ku jiyan kirin jiyan; ew in ku me bi wan re li hember êşê kenî; ew in ku li şahiyê şahî zêde kirin; hêviya me mezin kirin û ji pêşeroja me re gul hilgirtin…”

Kobanî navê navenda Başûrê Rojavayê Kurdistanê ye ku herî zêde bi karkerî û kedkariya xwe tê naskirin. Dema ku behsa Kobanî tê kirin, her tim du taybetmendî tên bîra mirovan: yekem kedkarî, ya duyem jî feodalîzm e. Wekî tê zanîn, feodalîzm tê wateya tengbûnê, serbilindiyeke vala, xwepesendî, tolhildan û eşîretperestiyê. Lê kedkarî tê wateya xweşikbûnê, tiştekî li jiyanê zêdekirinê û di fedakariyê de sînor nenasînê.

Bi şerê azadiyê re Kobanî taybetmendiyeke din jî bi dest xistiye: welatparêzî û şervanî. Herwiha li eniya herî pêş a şerê azadiyê şer kirin.

Her çend Kobanî hawirdoreke feodal be jî, bi sedan ciwanên Kobanî berê xwe dane lûtkeyên çiyan û beşdariyeke girîng li têkoşîna azadiyê kirine. Yekem jina şehîd a Başûrê Rojavayê Kurdistanê ji Kobanî ye. Navê wê Dîcle ye. Jina şoreşger a herî mezin ku li Başûrê Rojavayê Kurdistanê mezin bûye jî ji Kobanî ye. Navê wê Şîlan e; Şîlan Kobanî, ango Meysa Bakî.

Bi şerê azadiyê re rastiyeke din a Kobanî jî derketiye holê. Û niha ya bingehîn Kobanîya ku bi şerê azadiyê re hê xweşiktir bûye ye.

Berîtan Welat ji Kobanî ye. Di sala 2008’an de hat çiyayên azadiyê û di demeke kurt de xwe bi jiyana gerîla re adapte kir. Berîtan gerîlayeke jin bû. Hevaleke wê ku di heman demê de tevlî refên gerîla bûbû, wê bi van gotinan vedibêje:

“Dema ku ez di nav şervanên nû de bûm, carekê heval Berîtan hatibû cem me. Me hev di dema ku em nû dest bi gerîlatiyê kiribûn de nas kir. Heval Berîtan hefteyek berî min ji koma şervanên nû çûbû wê tabûrê. Lê dema ku ez ber bi tabûrê ve diçûm, her kesê ku min li rê didît digot: ‘Silavên me bigihînin heval Berîtan.’ Wan ji bîr nedikir ku bêjin ew nû tevlî bûye û kenekî pir xweşik heye.

Dema ku ez gihîştim tabûrê, çavên min li Berîtan digeriyan. Min dixwest kenê Berîtanê bibînim ku hevalan behsa wê dikir. Dema ku min li rûyê hevalên li wir nihêrî, min ew ken li rûyê wan nas kir. Di wan kenan de Berîtan hebû. Di wan kenan de germî hebû; ew germiya hevaltiyê bû. Hevaltiyeke dilsoz, bêdawî û germ bû. Ew bi vî awayî beşdarî jiyanê dibû. Di her axaftinê, her nîqaşê û her peyva ku bi kar dianî de, ew vê germiyê dida. Lêgerîna wê jî her tim li ser vê yekê bû. Dema ku jiyan ne wisa bû, ew diêşiya û zehmetî dikêşa. Ji ber ku hemû fikir û baweriyên wê li ser hevaltiyê ava bûbûn. Wê behsa hevaltiya PKK’ê bihîstibû û bi wê re mezin bûbû. Ew ji bo hevaltiya PKK’ê berê xwe dabû çiyan.

Em bi heval Berîtan re qonaxeke pratîkê bi hev re man. Yanî me zivistanek û havînek bi hev re derbas kir. Diviyabû em qonaxeke din jî bi hev re bimînin, lê mixabin em bi şehadeta wê re rû bi rû man. Di wê zivistanê de, tevî ku hîn salek jî li ser tevlîbûna wê derbas nebûbû, ew rê nîşanî me dida. Em ji merak, heyecan, daxwaz û rawesta wê re heyran diman. Me dixwest em jî wekî wê bibin. Carinan ez matmayî dimam û ji xwe dipirsîm: Hevaleke ku ewqas nû ye, çawa dikare ewqas zû bi çiyan re bibe yek û rê nîşanî hevalên xwe yên kevn bide?

Ew li gorî xewnên xwe dijî. Heval Berîtan pir dixwest biçûya Zagrosê. Min gelek caran jê re gotibû: ‘Mirov çawa dikare evîndarê cihê ku qet nedîtiye bibe?’ Zagros cihê jidayikbûna mirovahiyê bû, ji ber vê yekê wê dixwest biçûya wir. Wê dixwest li wir gerîlatî bike. Ev ji bo wê hesreteke mezin bû. Bi gotina ‘Rojekê ez ê bêguman biçim Zagrosê’ hêviya xwe her tim zindî digirt. Pir zêde behsa vê yekê nedikir, lê dema ku behsa Zagrosê dihat kirin, çavên wê wê radidest kirin. Dema ku te li çavên wê dinihêrî, te dikarî ev evîn, ev hezkirina Zagrosê û ev dilketin bibînî.

Evîna wê ya ji ax û welatê xwe re yek ji taybetmendiyên wê yên girîng bû. Wekî Rêbertiyê dibêje: ‘Di jinê de girêdana bi axê û welatparêzî pir bilind e.’ Me dikarî di kesayeta heval Berîtan de evîna welat û axê bi zelalî bibînin. Heta radeyekê ku heval Berîtan bi axa welat re bûbû destgirti.

Berîtan ji malbateke feodal dihat. Kobanî devereke feodal e. Ji ber vê yekê jinên li wir jî di nav çandeke feodal de tên mezin kirin. Heval Berîtan jî dema hîn biçûk bû, li gorî van kevneşopiyên feodal hatibû destgirtîkirin. Lê wê peymana xwe ya bi axa xwe re feda peymana bi zilamekî re nekir. Wê bi Zagrosan re peyman dabû. Li ser bingehê vê peymanê, hêviya ku rojekê bigihîje Zagrosê di dilê xwe de hilgirt. Û heval Berîtan ji bo vê hesretê hatibû lûtkeyan.

Nîsana sala 2010’an bû. Di wê biharê de çend roj mabûn ku sala wê ya yekem temam bibe. Bihareke wisa bû. Wekî hemû hevalan, heval Berîtan jî bi bêsebirî li benda wê bû ku perwerdeya teknîkî ya ku me didît zû biqede û em biçin qadên pratîkê ku em ê zanînên xwe li wir bi kar bînin. Di nîşangirtinê de, wekî wê bi xwe jî digot, baş bû. Her kesî dixwest wekî wê hedefê lê bide. Wê perwerdeyeke baş a suîkastçiyê dîtibû û wê bibûya suîkastçiyeke baş.

Berîtan Welat berî ku peymana xwe bi cih bîne, bi vê axa ku pê re bûbû destgirti zewicî û ji nişka ve ji nav me çû. Roja 6’ê Nîsanê, di encama êrîşeke topa obusê de, heval Berîtan bi du hevalên xwe re tevlî karwanê şehîdan bû. Wê sala ku nêzîk bû temam bike, bi girêdana xwe ya bi Rêbertiyê, gerîlatiya xwe û hevaltiya xwe bi awayekî tijî jiya. Ya ku ji wê ji me re ma, bezîn ber bi evîna wê ya ji çiyan re ye…

Çiqas baş e ku me tu nas kirî. Çiqas baş e ku dema me li rêçikên jiyanê gav avêt, pariyek nan bi hev re parve kir û qurtikek av bi hev re vexwar, me bi te re jî jiya, parve kir û dabeş kir!

Çiqas baş e ku me bi hevaleke xwedî kenekî ewqas xweşik re van rêyan derbas kir.

Rêya te dê her tim rêya me be.”

Navê kod: Berîtan Welat
Nav û paşnav: Zeynep Xelîl
Dîrok û cihê jidayikbûnê: 1986, Kobanî
Navê dayikê: Sewlî
Navê bavê: Xelîl
Dîrok û cihê tevlîbûnê: 2008, Kobanî
Qadên ku lê maye: Zap
Dîrok û cihê şehadetê: 6’ê Nîsana 2010’an, Zap

Hevalên Têkoşînê