Duran Kalkan
Rêber APO li ser vê pirsê lêkolîn kir: eger îdeolojî ne îdeolojiya dewleta netewî be, wê çi xeta îdeolojîk pêş bikeve? Li rê û rêbazên çareseriyê geriya, li ser wan kûr bû, nakokiyên armanc û amûran çareser kir, û di dawiyê de netewa demokratîk wek îdeolojiya çareseriyê ya wan pirsgirêkan derxist holê ku dewleta netewî nikarîbû wan çareser bike.
Netewa demokratîk pênase kir, netewa demokratîk pêş xist û xeta netewa demokratîk wek xeta çareseriyê dît.
Bêguman ev pêvajo bi êş û jan derbas bû; astengî û zehmetî gelek bûn, bêîmkanî jî pir bû. Rêber APO bi qasî pêwîst xwedî şert û mercên xebatê û îmkanan nebû. Li ser vê rewşê bisekine û kûr bibe, xebatek ku piştgiriyê bide Rêbertiyê, wê xurt bike û beşdarî çareseriyê bibe, li derve pir zêde tune bû. Rêxistin ji kongreya 7’an a ku di Çileya sala 2000’an de hate lidarxistin ve ket pêvajoya guhertin û veguherînê. Lê li ser felsefeya vê guhertin û veguherînê, îdeolojiya wê, avahiya rêxistinî, stratejî û taktîkên wê, zelalbûn û ronahîbûneke têr tune bû. Ji aliyekî ve diviyabû kevn were hilweşandin, lê ji aliyê din ve jî ya nû hêj derneketibû holê. Bi vî awayî demeke navber, demeke nezelal û tije gumantî derket holê.
Li vê demê bi taybetî tasfiyegeriyê xwe careke din zindî kir, bi piştgiriya vê rewşê xwe eşkere kir û vê rewşê wek derfet dît. Dît ku rêxistin kevn hilweşandiye, lê nikare ya nû ava bike; wê hingê hesab kir ku dikare wê bixe rêyeke şaş û ber bi aliyekî berevajî ve bibe. Ev yek pergala modernîteya kapîtalîst kir, Dewletên Yekbûyî kirin. Dewletên Yekbûyî, Îsraîl û Îngilîstan, wek hêzên ku komploya navneteweyî rêxistin û birêve birin, ev kirin; di rastiyê de CIA ev kir. Li gorî vê, berê xwe dan destwerdana hundirîn li PKK’ê û wisa tasfiyegeriya hundirîn careke din zindî kirin.
Berî 15’ê Tebaxê jî rewşeke wisa hebû. Dema partî derket derveyî welêt, ketibû rewşeke lawaz, ji welêt û ji gel qut bûbû, îmkanên wê kêm bûn. Qada derveyî welêt qada tije lawazî bû, qada xwende û xweşil bû; qutbûna ji gel û welêt zehmetî diafirand. Pêşeroj zelal nebû, pir eşkere nedihat dîtin. Di wisa atmosfereke nezelal de NATO çawa bi riya Almanyayê destwerdan kir? Bi pêşxistina xeta provokatîf destwerdan kir û kesê bi navê Semîr pêşengtiya wê kir.
Di pêvajoya 2002-2003’an de jî, di heman atmosfereke nezelal de, careke din destwerdana NATO û Dewletên Yekbûyî çêbû. Ji bo pêşxistina meyla provokatîf û tasfiyeger, pêşengtiya vê xetê Ferhad, Botan, Ebûbekir, Ekrem û hinekên din kirin. Gelek kesên din jî di vê de cih girtin û ji xwe re zemîn dîtin. Ji ber ku guhertina paradîgmayê pêk nehatibû, şoreşa îdeolojîk pêk nehatibû, krîz derbas nebûbû, nezelalbûn û gumantî hebû. Di atmosfereke wisa ya nezelal û gumantî de wan KDP’îbûn ferz kir. Xeta fedayî, milîtan û şoreşgeriya profesyonel a ku heta wê demê di PKK’ê de teşe girtibû, bi sabotajkirin, xerakirina û şêwandina wê xetê, KDP’îbûn ferz kirin. Di esasê xwe de wan tasfiyegerî ferz kir.
Jidayikbûna rêbertiyê ya sêyemîn pêk nehatibû, partî ronî nebûbû, kadro nehatibû perwerdekirin û rêkxistin. Lê lêgerînek dest pê kiribû. Bi dayîna arasteyeke tasfiyeger, hewl dan ku wê lêgerînê ber bi aliyekî berevajî ve bibin. Çawa ku Semîr dixwest PKK’ê bibe Almanyayê, bixe nav hembêza NATO’yê, Ferhad û Botan jî dixwestin partiyê bibin Iraqê, bixin nav hembêza NATO’yê û hembêza Amerîkayê. Ev tasfiyegerî bi hev re qasê vê girêdayî bûn.
Ev rewşa krîzê di payîza sala 2002’an de hîn zêdetir zehmet û berbiçav bû. Dema Partiya Dad û Pêşketinê piştî hilbijartinên Mijdarê, bêyî ku kongreya xwe jî lidar bixe, bi tena serê xwe hat ser desthilatê, pêvajoya tasfiyeger a ku ji hundir ve li PKK’ê dihat ferzkirin hîn zêdetir lezand. Çima? Ji ber ku Amerîka AKP anî ser desthilatê; êrîşên provokatîf û tasfiyeger ên di hundirê PKK’ê de jî Amerîka rêxistin dikir. Bi bikaranîna AKP’ê wek amûrekê û bi kirina wê wek nimûneyekê, çawa di nav tevgera Erbakan û di nav “Milli Görüş”ê de li bin navê nûbûnê tasfiyegerî hate afirandin, wisa jî di nav tevgera Apoyî de li bin navê nûbûnê tasfiyegerî dixwestin biafirînin. Qutbûna AKP’ê ji tevgera Milli Görüş wek nimûneyekê dixwestin di nav PKK’ê de jî pêk bînin.
Pêşketina vê yekê ya herêmî jî heye; em nikarin vê tenê bi nêrînên xwe binirxînin. Di 11’ê Îlona 2001’an de bûyerên bircên cot çêbûn. Di 2002’an de Dewletên Yekbûyî êrîşa leşkerî li ser Afganistan û Iraqê kir. Di Adara 2003’an de rasterast ber bi Bexdayê ve meşiya, desthilatdariya Saddam rûxand, hemû Iraq girt û dagir kir. Ev hemû bûn zemîneke girîng a leşkerî û siyasî ji bo ferzkirina tasfiyegeriyê di nav PKK’ê de. Di rastiyê de Amerîka bi piştgiriya dagirkirina Iraqê, destwerdaneke wisa jî li dijî PKK’ê û li dijî dewlet û hêzên siyasî yên din ên li herêmê ku li dijî Amerîkayê bûn, pêk anî. Provokasyon destwerdaneke wisa bû.
Rêber APO şerên Afganistan û Iraqê nirxand, hatina AKP’ê ser desthilatê li Tirkiyeyê nirxand û biryar da ku li dijî vê siyasetên nû ava bike. Piştî komployê, di 2’ê Tebaxa 1999’an de agirbesteke bêdawî ragihandibû. Di salên 2001 û 2002’an de ev pêvajo bi vî awayî dewam kir. Ev pêvajoya çaremîn a agirbesta yekalî bû.
Dema AKP di hilbijartinên 3’ê Mijdara 2002’an de bi tena serê xwe hat ser desthilatê, Rêber APO got: em sê mehan derfetê didin. Eger demokratîkbûnê li Tirkiyeyê pêş bixin, em ê bê şert û merc piştgiriyê bidin. Lê eger wisa nekin, em ê li dijî AKP’ê têkoşîn bikin. Tasfiyegerê bi navê Ferhad derket û got: em ne sê meh, şeş meh didin; bi vî awayî hewl da ku plana Rêbertiyê sabote bike. Lê Rêber APO xeta xwe meşand. Ez dibêjim dibe ku di Nîsana 2003’an de bû; di hevdîtineke bi parêzeran re de ragihand ku şert û mercên kevn guherîne, ji ber vê yekê pêvajoya agirbestê li Kurdistanê ji bo têkoşîna azadiyê êdî ti sûdê nayne, û lewma bangewaziya agirbestê ya ku di 2’ê Tebaxa 1999’an de kiribû paşve kişand.
Rêber APO bangewaziya agirbestê kiribû, rêxistin jî li gorî wê agirbest ragihandibû. Dema Rêber APO ev bangewazî paşve kişand, agirbesta rêxistinê di hewayê de ma. Ji aliyê din ve, di parastina Atînayê de pêşniyar kir ku KNK û PKK yek bibin û rêxistina Konferansa Gel were pêşxistin wek konfederalîzma demokratîk. Ji bo paradîgmaya nû, wek pergala bingehîn a rêxistinî ya nû, bang kir ku Konferansa Gel were avakirin.
Ji bo nirxandina van mijaran, di dawiya Tîrmeha 2003’an de civîneke fireh a Komîteya Navendî hate lidarxistin. Li wir nîqaşên giran û kûr hatin kirin. Heta wê demê hin amadekariyên leşkerî çêbûbûn; hêza leşkerî ya li Bakur hatibû guhertin, hêzeke leşkerî ya qismî şandibûn parêzgehên bakur. Lê qeraxa hêzê li Başûr bû, li qada Qendîlê bû. Veguheztina navendê bo Behdînanê di rojevê de bû. Civîna navendê ya ku di dawiya havîna 2003’an de hate lidarxistin van mijaran nîqaş kir, bangewaziya Rêber APO ya paşvekişandina agirbestê nîqaş kir. Lê tasfiyegeran li ser civînê desthilatdarî kirin û biryar dan ku agirbest dewam bike. Bi vî awayî tevger ji Rêbertiyê qut bû.
Tasfiyegeran yekbûna PKK û KNK’ê û avakirina Konferansa Gel wek derfetek ji bo tasfiyekirina PKK’ê dît. Tasfiyegerî çalak bû. Di rastiyê de wan dixwest pergala Konferansa Gel veguherînin pêvajoyeke operasyonê ya di nav PKK’ê de, ku rewşa îdeolojîk û kadroyî ya PKK’ê tasfiye bike û wê bi awayekî bike mîna KDP’îbûnê. Li gorî vê amadekarî hatin kirin. Bi rastî jî, di Civîna Giştî ya Yekemîn a Konferansa Gel de ku di dawiya Cotmehê û destpêka Mijdara 2003’an de hate lidarxistin, li ser vê mijarê têkoşîneke giran çêbû.
Di civîna Tîrmehê de mijara agirbestê nehatibû biryardan û hatibû hiştin ji bo Civîna Giştî ya Konferansa Gel. Ma Konferansa Gel wê biryara ku PKK nikarîbû bide, bidaba? Ew jî li ser şer? Ma ev gengaz e? Rêxistineke şoreşgerî ya profesyonel wek PKK nikare biryarê bide. Di rastiyê de di rewşeke ku biryar nehatibû dayîn de, biryara tasfiyegeriyê bi dirêjkirina pêvajoyê dixwestin rewa û derbasdar bikin. Bi rastî jî Civîna Giştî ya Konferansa Gel nekarî heta derfetê jî bibîne ku van mijaran nîqaş bike; zemîneke wisa jî tune bû. Heval Cemal carekê-ducaran xwest vê mijarê bîne rojevê, lê atmosfereke wisa çêbûbû ku her kes digot: em ne di rewşê de ne ku vê mijarê nîqaş bikin.
Rêveberiyeke nû derdiket holê, koordînasyon diguherî, rêxistin bêguman pêvajoyeke tasfiyê dijî. Bi rastî jî piştî Civîna Giştî ev rewş hîn zêdetir pêş ket, tiştên cuda cuda derketin holê. Komîteya Zanist û Hunerê nivîsek bi sernavê “Divê Konferansa Gel çawa were fêmkirin?” weşand, li gorî têgihiştina xwe. Ji bo xebatên li Tirkiyeyê, li ser çawa rêxistinbûna Konferansa Gel pêwîst e, hin çarçoveyên pratîk û rêxistinî hatin dayîn; pergala Ewropayê jî hinekî wê esas girt. Lê tasfiyegeran bi belavkirina pêvajoyê li ser demê, şoreşgeriya profesyonel û milîtantiya fedayî gav bi gav, hêdî hêdî tasfiye kirin û hewl dan ku hewldanên wisa asteng bikin.
Ev bû sedema nîqaşan. Di dawiyê de, bi encama nîqaşên ku di Adar û Nîsana 2004’an de hatin meşandin, rewşa di nav rêxistinê de derket derve. Em dikarin bêjin ku di rastiyê de me nikarî hêza pêwîst nîşan bidin ji bo astengkirin û rawestandina tasfiyegeriyê. Tasfiyegerî rêxistinbûyî bû, Amerîka li pişt wê bû, KDP û YNK’ê bikar dianî. Kadroyên din kesên ferdî bûn, yek bi yek bûn, parçe parçe bûn; nêrîna her kesî li gorî xwe bû. Ji ber vê yekê nikarîn çalakiyeke bi bandor pêş bixin. Di rewşeke wisa de helîn û parçekirin bi lez û bez pêş diket.
Dema ev xeter hate dîtin, hêdî hêdî ber bi çapemeniyê ve hate derxistin; min ew bi awayekî giştî û temam derxist. Di dawiyê de min bixwe dît ku hêza me êdî têrê vê yekê nake, û mayîna vê rewşê bi vî awayî rêxistinê diqedîne. Min got: ji bo ku em bi hêdî hêdî bi vî awayî neqedin, dibe ku bandoreke şokê çêbike, lê dibe ku tedbîr jî pêş bikevin; ji ber vê yekê min bi awayekî firehtir daxuyaniyek ji bo çapemeniyê da û tasfiyegerî teşhîr kir. Bêguman ev rewş gihîşt Rêbertiyê. Parêzerê ku beşdarî Civîna Giştî ya Konferansa Gel bûbû, li ser Civîna Giştî agahiyên têr, rast û di demê de nedabû Rêbertiyê. Bi behaneya ku dem dirêj bibe, wan rê nedan ku bi Rêbertiyê re hevdîtin çêbibe. Di rastiyê de eşkere bû ku tasfiyegerî dixwest ji xwe re zemîn biafirîne. Jixwe paşê jî derket holê ku ew parêzer têkiliya xwe bi MÎT’ê re hebû; ev yek jî paşê zelal bû. Rêbertiyê tenê bi daxuyaniya me rewşa di nav rêxistinê de fêr bû û destwerdan kir.
Dê dewam bike…